Woekerpolis
‘Woekerpolis’ verwijst naar een beleggingsverzekering waarvan het kostenniveau zodanig is dat de uitkering van het product alleen onder zeer gunstige beurscondities de beoogde waarde heeft. Een beleggingsverzekering is een levensverzekering die uitkeert bij overlijden of op een vooraf afgesproken tijdstip, en waarvan de hoogte van de uitkering direct afhangt van de waarde van de beleggingen. Hoewel beleggingsverzekeringen al lang bestaan, zijn ze aan het begin van de jaren ’90 van de vorige eeuw populair geworden onder invloed van het goede beursklimaat: naarmate de beurs beter presteert, profiteert de verzekerde hiervan mee. Vanaf die tijd zijn er in totaal ongeveer zes miljoen beleggingspolissen door ongeveer vier miljoen Nederlanders afgesloten. Door tegenvallende beursresultaten bleek dat ook de resultaten van de beleggingspolis tegen kunnen vallen. Mede hierdoor kwamen de kosten van de beleggingsverzekering sterk in een negatieve belangstelling. In de media werd toen de term woekerpolis geïntroduceerd.
Zie ook:
- Verzekerd! Dossier Beleggingsverzekeringen 1 en 2
- Eindrapport Commissie Transparantie Beleggingsverzekeringen (commissie De Ruiter)
- Begrippenlijst beleggingsverzekeringen
- Veel gestelde vragen beleggingsverzekeringen
Woekerpolisaffaire
Aanleiding van de kwestie vormde in 2006 het feit dat een (soms substantieel) deel van de inleg bij een beleggingsverzekering niet wordt belegd, maar besteed aan de premie voor de overlijdensrisico- en/of arbeidsongeschiktheidsverzekering, aan advies en provisie en aan transactie- en beleggingskosten. Deze ‘kostenverdeling’ op bepaalde beleggingsverzekeringen, en de intransparantie ervan veroorzaken in 2006 negatieve reacties bij verzekerden en hun belangenorganisaties in de media. Intussen installeert het Verbond van Verzekeraars de commissie De Ruiter met als opdracht aanbevelingen te doen over de verbetering van de informatievoorziening rondom beleggingsverzekeringen. De Ruiter stelt voor om meer en specifiekere informatie over kosten en waardeopbouw voorafgaand aan, bij afsluiten en gedurende de looptijd van een beleggingsverzekering.
De verzekeringsmarkt implementeert de voorstellen van De Ruiter vanaf 2007. Terwijl polishouders zich voor compensatie van de naar hun mening te hoge kosten organiseren (Stichting Verliespolis, Stichting Woekerpolis …), gaat op verzoek van de Tweede Kamer de minister van Financiën akkoord met een feitenonderzoek naar beleggingspolissen. Het feitenonderzoek wordt in 2007 gestart door IFO, in het voorjaar van 2008 door de AFM overgenomen. De AFM gaf 10 oktober 2008 het rapport ‘Feitenonderzoek beleggingsverzekeringen’ aan minister Bos. Het rapport bevat een beschrijving van het ontstaan en de ontwikkeling van beleggingsverzekeringen, een beschrijving van de werking van verzekeringsproducten en een analyse van een steekproef van producten op basis van maatmensen. De AFM legde de nadruk op de feitelijke presentatie. AFM-voorzitter Hoogervorst dankte verzekeraars, die bereid waren “met de billen bloot te gaan”. Hij wees vervolgens onder meer op naïviteit bij burgers: “Door fiscale prikkels en rooskleurig beursklimaat werd vaak niet goed bij de risico’s stilgestaan of werden die voor lief genomen.” Verder meldde de AFM dat vijftien procent van beleggingspolissen meer dan 3,5 procent kosten bevatte en dus “woekerpolis” is. Bos legde in zijn reactie nadruk op goed informeren van burgers, zodat die zelf beter in staat zijn producten te beoordelen. De persreactie van het Verbond op het AFM-rapport staat hier.
Het AFM-rapport bestaat uit twee delen: deel 1 en deel 2.
Hiernaast publiceert de Ombudsman Financiële Dienstverlening een rapport waarin hij een kostenpercentage tussen 2,5 en 3,5 bij beleggingsverzekeringen als aanvaardbaar kwalificeert.
Modellen De Ruiter: zie: eindrapport Commissie Transparantie Beleggingsverzekeringen.