Alles dat je altijd al wilde weten over blockchain

Blockchain voor dummies

Wat is blockchain? Wat kun je er wel mee? Wat niet? Is het handig voor verzekeraars? En hoe werkt dat nou eigenlijk met die bitcoins? Onder de veelzeggende titel Everything you always wanted to know about BLOCKCHAIN organiseerde het Verbond in december een tweetal bijeenkomsten over deze nieuwe technologie.

Het onderwerp leeft. En niet zo zuinig ook. Dat blijkt niet alleen uit de belangstelling voor de twee bijeenkomsten, maar vooral ook uit het aantal vragen dat tijdens die bijeenkomsten wordt gesteld. Hoe lang worden transacties bewaard? Zijn bitcoins betrouwbaar? Hoe weet ik naar welk adres ik een transactie moet sturen? Veel vragen van de aanwezige verzekeraars spitsen zich toe op privacy, maar volgens Jacob Boersma van Deloitte zal de technologie op dit vlak geen belemmerende factor zijn. “Eerder de wetgeving.”

Bitcoin

Boersma was als deskundige uitgenodigd om de aanwezigen een ‘les blockchain voor dummies’ te geven. Zelf sprak hij overigens liever over een crash course en hij dook dan ook meteen in de achtergronden. “Ik neem aan dat ik niet hoef te vragen of u weet wat dit is?”, vroeg hij, terwijl hij een plaatje van een bitcoin liet zien, de bekendste toepassing van blockchain. “Bitcoins zijn ontstaan in 2009 en toen ze drie jaar later sterk in de belangstelling zijn gekomen, is de koers flink gestegen.” Inmiddels zijn de verwachtingen hooggespannen. “Er wordt met name enorm veel verwacht van de technologie achter de bitcoin. Tekenend is wat dat betreft dat er in de afgelopen jaren meer dan een miljard dollar is geïnvesteerd in blockchain startups.”

Blockchain doe je niet alleen. Dat doe je ook niet als sector. Dat doe je veel breder. Alleen moeten veel partijen nog aansluiten.

Post

Volgens Boersma heeft internet onze wereld fundamenteel veranderd. “Neem nou iets als het versturen van informatie. Als je vroeger een brief via de post op de bus deed, kwam die in een soort black box terecht. Je had geen idee of die brief werd bezorgd en zo ja, hoe lang dat dan zou duren. Nu kun je overal ter wereld een aansluiting op internet vinden en informatie versturen. Dat is inmiddels zo vanzelfsprekend dat we daar niet eens meer over nadenken.” Eenzelfde weg voorspelt hij voor de bitcoin, maar dan op het terrein van waardetransacties. “We hebben nu al te maken met peer-to-peer-netwerken, die real time en 24/7 gegarandeerde betalingen kunnen doen, zonder dat er een centrale partij aan te pas hoeft te komen. Dat kan doordat de informatie wordt gedeeld in de blockchain en cryptografisch is beveiligd.” Dat real time en gegarandeerd betalen via internet is al mooi, maar er is meer, benadrukt Boersma. “Je kunt namelijk allerlei condities en voorwaarden aan je betalingen verbinden. Bijvoorbeeld dat een transactie alleen mag plaatsvinden als honderd anderen ook meedoen (crowdfunding). Of als twee directeuren hebben getekend voor goedkeuring. Je kunt zelfs allerlei contractuele bepalingen meegeven of bezittingen registreren. Dat maakt de blockchain met name voor verzekeraars interessant.”

Wel/niet geschikt

Dat klinkt haast als het ei van Columbus en dé vraag kon dan ook niet uitblijven: zijn er geen nadelen aan de bitcoin en blockchain? “Natuurlijk wel”, antwoordde Boersma lachend. “Blockchain is momenteel een hype, maar zeker niet overal geschikt voor.”

Wanneer wel?

Als er veel partijen betrokken zijn;

Als er behoefte is aan transparantie;

Als je graag permanente records wilt, bijvoorbeeld omdat je ook achteraf de zekerheid wilt dat er niet is gesjoemeld;

Als je een robuust systeem zoekt dat altijd beschikbaar is;

Als je grensoverschrijdend makkelijk zaken wilt doen; een internetverbinding is immers al genoeg.

Wanneer niet?

Als het met name intern gericht is binnen je eigen organisatie;

Als er een directe vertrouwensrelatie is;

Als je heel veel transacties wilt doen - de schaalbaarheid is tot nu toe een beperkende factor.

Sleutels

Hoe meer Boersma vertelde, hoe meer vingers er de lucht in gingen. Is de blockchain niet zo geschikt voor medisch dossiers? “Jawel hoor, als je de informatie maar versleutelt. Alles wat je geheim wilt houden, moet je namelijk versleutelen en dan liefst niet rechtstreeks op de blockchain zetten, maar via een verwijzing.” Is de informatie via een verwijzing nog wel betrouwbaar? “Je kunt checks inbouwen om te verifiëren dat er niks aan de informatie is gewijzigd. En natuurlijk moet je heel goed nadenken over waarvoor je wel of niet de blockchain gebruikt. Welke informatie zet ik er wel en welke niet op? Wat er eenmaal op staat, staat er op. Voor altijd.” 

Hoe weet ik naar welk adres ik een transactie moet sturen? “Dat is hetzelfde als met een bank. Jij moet mij eerst je rekeningnummer laten weten voordat we zaken kunnen doen. Groot verschil is alleen dat ik bij een bank het betalingssysteem van die bank moet volgen en bij de blockchain zelf kan kiezen.” Maar je kunt toch ontelbare adressen hebben? Maakt dat het niet lastig? “Een webwinkel zal er voor kiezen om iedere betalende klant een eigen adres te geven, al is het alleen maar omdat hij dan weet wie er wat heeft betaald. En nee, dat maakt het niet lastig. Juist met dit soort complexiteit wil je immers je ontvangers niet lastigvallen. Daarom heeft een blockchainapplicatie veel onder de motorkap zitten en merkt de ontvanger niks van de complexiteit.”

Tip voor sleutelbeheer

Als je handelt in bitcoins is het handig om een backup van je cryptografische sleutels te bewaren, vertelt Boersma. “Bijvoorbeeld door delen van de sleutels op te slaan bij anderen. Er is immers geen bank waar je naar toe kunt als je je pasje hebt verloren. Er is geen centrale partij die jouw sleutels beheert.” Boersma beschrijft voorbeelden van mensen die bitcoins op hun computer hadden staan, vervolgens een nieuwe laptop kochten en geen backups hadden gemaakt. “Die bitcoins waren intussen veel geld waard geworden, maar zij waren alles kwijt. Het is daarom altijd slim om je sleutels te verdelen, bijvoorbeeld over je broer, de notaris en, zo je wilt, Deloitte. Niemand kan dan, individueel, iets met je sleutel maar hier moet je wel vooraf over nadenken”

Prototyping is het nieuwe brainstormen

Blockchain blijft voor velen een soort black box. Leuk, maar wat moet ik ermee? En is het wel echt veilig? Samen met Deloitte heeft het Verbond de koe bij de horens gevat en een voorbeeld van de blockchain uitgewerkt in een concreet plan. “Je leert veel als je er echt mee bezig bent”, aldus Frank van de Ven, collega van Boersma bij Deloitte Digital.

Tijdens de tweede bijeenkomst, op 14 december, is een kort videoverslag gemaakt. Die geeft een impressie van de bijeenkomst. Aan het woord komen Jacob Boersma, Frank van de Ven en enkele aanwezigen.

Van de Ven was betrokken bij de bootcamp die het Verbond samen met het Centrum Bestrijding Verzekeringscriminaliteit, de Stichting Centraal Informatie Systeem, de Stichting SIVI, die zich buigt over de digitale toekomst van standaarden, en zeven verzekeraars onderging. Zijn tip? “Ga zo snel mogelijk met je poten in de klei. Dat werkt. Prototyping is the new brainstorming.” De bootcamp zelf duurde slechts vijf (werk)dagen waarin de deelnemers van schets naar prototype en van test naar pitch gingen. De opdracht was simpel: dit zijn de voordelen van blockchain. Als we fraude willen bestrijden, welke aspecten van blockchain kunnen dan een rol spelen?

Web of trust

Vier teams zijn met die opdracht aan de gang gegaan en dat leverde vier verschillende ideeën op. Variërend van een brancheoverkoepelende app tot een track&trace-chip voor fietsen, die met name preventief moet werken. En van sensoren voor oldtimers, zodat de eigenaar alleen betaalt wanneer hij rijdt, tot een ‘web of trust’. De laatste werd de winnaar. Van de Ven liet niet alleen een demo zien, maar vertelde ook waarom. “Om fraude met bedrijfsentiteiten te voorkomen, doen verzekeraars de nodige checks. Bijvoorbeeld om zeker te weten dat de schilder die verzekerd wil worden ook echt te vertrouwen is. Ter illustratie: dergelijke checks kosten een gemiddelde schadeverzekeraar drie ton per jaar. De moeite waard dus om te kijken wat de blockchain op dit terrein kan betekenen.” Over de bootcamp zelf en het winnende idee heeft Deloitte eerder al een informatieve longread uitgebracht, maar het mooie volgens Van de Ven is dat “het een web of trust creëert voor bedrijven, zodat verzekeraars beter weten wat voor vlees ze in de kuip hebben en dus ook beter het risico kunnen inschatten”.

Tips

Kort samengevat komt het ‘web of trust’ erop neer dat werkgevers hun bedrijfsidentiteit laten vastleggen op blockchain. Door connecties te leggen met andere bedrijven ontstaat een netwerk van gevalideerde partijen die een trust score krijgen. Afhankelijk van de reacties kan die score stijgen of dalen op de ladder van vertrouwen. “Zie het maar als een mooie variant op LinkedIn”, zei Van de Ven, die het “opvallend” noemde dat het woord blockchain niet één keer is gevallen. “Blockchain an sich is dan ook geen oplossing”. Net als zijn collega Boersma was ook Van de Ven scheutig met tips. Volgens hem is de allerbelangrijkste dat je altijd moet nadenken over je doel. “Blockchain is niet de oplossing voor alles. Je zult dus altijd de grondregels moeten nalopen, waarvan vertrouwen een heel belangrijke is. Als er twee partijen zijn, die elkaar niet vertrouwen, kan blockchain een mooie oplossing zijn. Daarnaast spreekt het voor zich dat je de technische kennis in huis moet hebben (hoe werkt blockchain?) en altijd moet zorgen voor een multidisciplinair team. Misschien heeft de technische man een geweldig idee dat in de marketing helemaal niet werkt of andersom. Dat kun je maar beter meteen weten.”

“Privacy is wel een dingetje”

De ongeveer vijftig deelnemers mogen na de inspirerende woorden van Frank van de Ven en Jacob Boersma ook zelf aan het werk. In vijf groepen mogen ze antwoord geven op drie vragen:

1. Wat zijn de grootste voordelen van blockchain?
2. Welke uitdagingen liggen er in het verschiet?
3. Wat betekent de blockchain voor de sector?

Aan tafel vier trapt een van de drie vrouwen veelbetekenend af: “Volgens mij hebben we genoeg gespreksstof.”

Efficiency

Het blijkt even lastig om, met zoveel bloedgroepen aan tafel, een gemeenschappelijke deler te vinden. Totdat een van de mannen het proces tekent waar een patiënt bij zijn verzekeraar doorheen gaat. “Er zijn zoveel partijen bij betrokken: verzekerde, verzekeraar, zorgverlener, toezichthouder, overheid en dan heb ik het nog niet eens over de partijen in onze eigen organisatie. De data wordt zo slecht gedeeld dat daar nog veel winst is te halen. Iemand die naar een ander ziekenhuis gaat, begint daar weer van voren af aan met een foto maken.” “De voordelen zijn dus met name in de efficiency te vinden en dé uitdaging lijkt mij om alle partijen op één lijn te krijgen”, concludeert een van de aanwezigen. “Klopt”, reageert de man, waarop een ander zegt: “Privacy is hier wel een dingetje hoor. Hoe gaan we dat doen?“ “Juist omdat die privacy een ding is, vind ik de blockchain wel een mooie oplossing. Dan is de privacy gegarandeerd en kan iedereen alleen toegang krijgen tot de gegevens die voor hem/haar openbaar zijn.”

Wat is blockchain?

Christopher Brewster (TNO) legt in 20 minuten uit wat blockchain is, kan en doet. Brewster sprak eerder dit jaar bij TNO in Soesterberg, tijdens een innovatiesessie van het Verbond over de deeleconomie, getiteld ‘Insurance in a blockchain world’.

Testen, testen en nog eens testen

De laatste tip van de dag kwam van Jacob Boersma, die bij Deloitte leiding geeft aan het blockchain team. Wat eenmaal op blockchain staat, moet geverifieerd zijn. Dus moet je vooraf goed nadenken wat je erop zet. En moet je waanzinnig goed testen. Maar, eerlijk is eerlijk, dat is niet anders dan bij de zelfrijdende auto. Als iemand een ongeluk krijgt door een foutje in het systeem, ben je immers ook te laat en kun je het niet meer terugdraaien. Het kan niet vaak genoeg worden gezegd: testen, testen en nog eens testen. Dat is echt het beste devies.”