Sociaal Event 'Future Fit'

Ruimte voor talent en kwaliteit 

Ben jij al future fit?

Twee topsprekers, een zaal vol enthousiaste deelnemers en de meest sportieve omgeving van Nederland. Alle ingrediënten om van het Sociaal Event ‘Future Fit: ruimte voor talent en kwaliteit’ een succes te maken, waren aanwezig. En een succes werd het.

Het was de tweede keer dat het Verbond, samen met FNV Finance, de Unie en CNV Vakmensen op basis van de Sociale Agenda een event organiseerde. Met als doel bedrijven en hun medewerkers handvatten aan te reiken en te inspireren om ‘fit voor de toekomst’ te blijven. Naast inspirerende lezingen van hoogleraar Victor Lamme en arbeidsmarktdeskundige Marjolein ten Hoonte mochten de ruim vijftig deelnemers ook zelf aan de slag in een viertal workshops en kregen ze bovendien een mooie ‘vingeroefening’ om te visualiseren hoe je mensen in beweging kunt krijgen. Grote truc daarbij is dat je “ervoor moet staan en ervoor moet gaan”, benadrukte Edwin Brink van Qidos. “Als Martin Luther King had gezegd: ‘I have a dream, maar ik weet niet of het lukt’, had het natuurlijk nooit gewerkt.”

Ook dagvoorzitter Rutger Mollee maakte in zijn openingswoord van zijn hart geen moordkuil. “Ik heb wel wat met Papendal en sport. Wist u dat hier 130 kinderen wonen, waaronder een meisje van veertien jaar dat dagelijks met volleybal bezig is? Zij woont hier, eet hier en gaat hier in de buurt naar school. Alles wat ze eet, wordt zichtbaar op een pasje en die informatie gaat rechtstreeks naar haar begeleiders. Het is ook niet voor niets dat de mayo los te verkrijgen en extreem duur is.” 

Worstelen met inzetbaarheid

Veranderingen in de sector nopen verzekeraars tot inspanningen op het terrein van duurzame inzetbaarheid van hun medewerkers. De doelen die zij daarmee voor ogen hebben, variëren van een goede instroom (onder meer via werving van talent) en een goede doorstroom (zowel horizontaal/verticaal als via remotie) tot een juiste uitstroom. En dan moet er liefst ook nog betrokkenheid, productiviteit en regie over de eigen loopbaan bij komen kijken. Het is nogal wat.

In de dagelijkse praktijk blijkt dat medewerkers het lastig vinden om zelf de regie over hun loopbaan te pakken, terwijl werkgevers vaak andere prioriteiten hebben. Ook opvallend is dat verzekeraars duurzame inzetbaarheid veel breder opvatten dan ‘alleen het bevorderen van de doorstroom’. Meer conclusies zijn te vinden in het rapport ‘Duurzame inzetbaarheid 2016’, dat tijdens het event is gepresenteerd. De presentatie over het rapport kan hier worden teruggezien.

Vrije wil? Bestaat niet!

Mollee vroeg zich hardop af waarom mensen doen wat ze doen. Het antwoord kwam van de eerste spreker van de dag, hersenonderzoeker Victor Lamme, die kort maar krachtig antwoordde dat “de vrije wil niet bestaat”. Volgens hem is dat zowel slecht nieuws als goed nieuws. “Als je weet op welke knoppen je moet drukken in het brein van de consument, dan krijg je alles voor elkaar.” 

Lamme spitste zijn lezing vooral toe op ratio en emotie. Hoe komen mensen tot keuzes? Hij maakte dat knap duidelijk aan de hand van een moreel dilemma. “Stel dat je op een brug staat, waaronder een treinrails loopt. Er liggen vijf mensen op de rails en de trein komt eraan. Die mensen gaan dood. Tenzij … Naast je staat een vrij fors uitgevallen meneer. Als je hem op de rails gooit, ontspoort de trein en red jij vijf mensen. Doe je dat?” Slechts een enkeling steekt zijn vinger op en één mevrouw zegt, bijna verontwaardigd: “je wilt toch niemand doodmaken!”

Lamme liet vervolgens een nieuw plaatje zien. Dit keer met een wissel op de rails. Links liggen vijf mensen op het spoor, rechts één. Vraag is simpel: jij kan de trein omleiden, zodat deze niet naar links, maar naar rechts gaat. “Wie haalt de hendel over?” Dit keer gaan veel meer handen de lucht in en dat verbaast Lamme niet. “Het verschil zit ‘m in die duw. Een hendel overhalen voelt heel anders dan iemand met opzet duwen.” Zijn boodschap is helder. Gevoel wint het van verstand. “Als je menselijk gedrag wilt beïnvloeden, zul je dus moeten laten voelen. En je moet op de juiste knoppen in het brein drukken.” Meer weten over die knoppen in ons brein? Lees ook het artikel ‘Hebzucht, angst en vertrouwen’.

Trends en ontwikkelingen

Na Lamme was het de beurt aan arbeidsmarktdeskundige Marjolein ten Hoonte om de deelnemers bij te praten over trends en ontwikkelingen. Zij ziet vier grote ontwikkelingen die werkgevers en werknemers bezighouden: demografie, technologie, mondialisering/regionalisering en duurzaamheid. “Het goede nieuws is dat we tijd hebben. Het slechte dat we het ontzettend druk hebben, terwijl de wereld op zijn kop staat. We worden ouder, maar moeten dat ouder worden wel beter regelen. Pas vroeg iemand mij heel treffend: als ik ouder word, komt die Alzheimer dan ook wat later? We moeten met andere woorden bewuster naar de eindstreep en vooral goed nadenken wat het betekent als er straks vier generaties in plaats van drie op één werkvloer hun plek moeten vinden.” Technologie is een ontwikkeling waar we vooral nieuwsgierig naar moeten zijn, vindt Ten Hoonte. “Een schoonmaker ziet allerlei technologische snufjes op zich afkomen, maar naast de machine zorgt ook het middel ervoor dat alles veel langer schoon blijft. De technologie doet echt iets.”

Andere economie

Volgens Ten Hoonte gaat de wereld voor ons open. De verdienmodellen staan onder druk, terwijl wij zijn groot geworden in een wereld waar de baas zei wat goed voor jou was. “We moeten leren kijken naar een andere economie en dat valt niet mee. Kijk naar duurzaamheid. Moeten we ons nou echt richten op winst, groei en aandeelhouders of kunnen we ook op een andere manier van waarde zijn? Google voor de grap maar eens op de p van profit. We weten werkelijk niet wat we ermee moeten. Of de p van people. Die gaat echt niet over gymmen in de tijd van de baas, maar over het hebben van eigen verantwoordelijkheid. Vroeger waren we vooral nieuwsgierig naar ons salaris, de pensioenvoorwaarden en welke leaseauto er klaar stond. In de toekomst moeten we vooral kijken naar fitheid en vitaliteit. Om een antwoord te geven op de beginvraag hoe we om moeten gaan met mensen: dat vraagt ook om persoonlijk leiderschap. Een mooi boekje om (gratis) te downloaden, is ‘Vrij-moedig positie kiezen: moreel leiderschap in vitale netwerken’ Een aanrader.”

Tips & Trucs

Tijdens het Social Event vlogen de tips zo nu en dan over tafel. Een korte bloemlezing:

Emoties zijn belangrijker dan ratio. Probeer daarom nooit om gedrag te beïnvloeden op basis van het verstand.

Sociaal (wenselijk) gedrag kun je ook op een leuke manier afdwingen. Als je op een rokersplek buiten een vierkantje op de grond tekent, blijven alle rokers binnen dat vierkantje staan.

De reguliere managementrapportages werken niet. Vertel medewerkers niet waar je over vijf jaar wilt staan, maar bouw effectieve incentives in.

Goed management vertaalt toekomstplannen naar het nu: je krijgt geld terug als je zonnepanelen op je dak plaatst!

Geef mensen een simpel handelingsperspectief. Als Wesley Sneijder vlak voor een reeks belangrijke wedstrijden op de bank wordt gezet, gaat hij echt wel harder lopen.

Druk op de juiste knoppen in het menselijk brein: beloning, goede voorbeeld en angst! Het liefst op alle drie tegelijk, zoals Booking.com doet.

Zorg ervoor dat je dichter bij je medewerkers komt te staan. Win het vertrouwen!

Het is een open deur, maar als je ergens mee aan de slag gaat, moet je er ook echt in geloven.

Geef mensen ondernemerschap in je onderneming.

Meet altijd het rendement van de middelen die je inzet en onthoud dat medewerkers niet vanzelf werken aan hun inzetbaarheid.

Marjolein ten Hoonte (Randstad) is vooral nieuwsgierig

“Elk bedrijf wordt elke dag gevraagd: wat is jouw Uber?”, hield Marjolein ten Hoonte (directeur Randstad) de aanwezigen voor. “Is vier jaar leren en af en toe een cursus nog genoeg? Moeten we niet veel nieuwsgieriger zijn om onszelf te redden? En wie gaat dat ons leren? Hoe gaat het onderwijs ons daarbij helpen? Krijgen we straks individuele arbeidsvoorwaarden?” Verzekeraars mogen wel nieuwsgieriger zijn. Ook in een portret in Verzekerd!, onderstreept Ten Hoonte het belang van nieuwsgierigheid. “Vroeger kon je veertig jaar lang hetzelfde werk doen, terwijl we nu vooral behoefte hebben aan mensen die buiten de lijntjes kleuren.”

Hebzucht, angst en vertrouwen

Tijd voor actie tijdens het Social Event. De deelnemers gaan aan de slag. In de ene workshop wordt volop gebouwd, met spaghetti en marshmallows, terwijl in een andere een psychiater tijdens de Holocaust centraal staat. Intussen doet Victor Lamme een experiment waarin het om vertrouwen draait.

De workshop van Lamme is mooi verdeeld over de sexen: de helft is man, de andere helft vrouw. Hij zoekt twee vrijwilligers die een spelletje willen doen. Het principe is simpel. De één krijgt honderd euro, waarvan hij weg mag geven aan de ander wat hij wil. Feit is dat Lamme alles wat hij weggeeft verdrievoudigt. “We spelen dit spel één keer, je ziet elkaar nooit meer en je mag niet overleggen.” De man geeft tachtig euro weg en zoals beloofd maakt Lamme er 240 euro van. De ander wikt en weegt, pakt eerst tachtig euro om terug te geven en doet er dan nog twintig bij. “Als dank voor de winst.” De eerste heeft meteen spijt. “Zie je, ik had alles moeten geven.”

Win-win

Gemiddeld geven mensen zestig euro weg en krijgen er iets meer voor terug, weet Lamme. Maar waarom doen mensen dat?, vraagt hij. Geld weggeven zonder dat je weet of je er wat voor terug krijgt. “Dat heeft te maken met de bijzondere wetten die gelden in de gedragseconomie. Mensen zijn sociale dieren. We zijn afhankelijk van elkaar en vertrouwen elkaar.” De essentie van vertrouwen is dat je er allebei beter van wordt, vervolgt hij. “Oftewel, de basis van vertrouwen is hebzucht. Heel simpel: win-win. Als je iets doet waar je een beloning voor krijgt, word je blij.” Hij geeft een ander voorbeeld dat hoort bij een andere emotie, namelijk angst. “Het draagvlak onder de pensioenen in ons land is weg. De overheid denkt dat mensen in actie komen als ze het hele verhaal vertelt. Integendeel dus, mensen verlammen dan. Mensen komen wel in actie als H&M een marketingactie houdt onder de noemer Limited Offer, nog maar twee dagen Sale, 50% korting. Waarom dit wel werkt? Er staat een beloning tegenover. Als ik iets koop, ben ik van mijn angst af dat ik misgrijp.”

Complimentjes

Verzekeraars moeten leren om beter op dergelijke basale emoties in te spelen, benadrukt Lamme. De aanwezigen knikken, maar de vraag rijst hoe? Lamme laat een plaatje zien, duidelijk Amerikaans, van een parkeerplaats die is ‘reserved for the employee of the month’. “Wij noemen dat klef, maar het werkt wel. Bij ons krijgt het stoutste jongetje van de klas de meeste aandacht, maar vergeet niet dat een cultuur binnen een bedrijf simpelweg bestaat uit wat werknemers andere werknemers zien doen.”

Helpt het om complimentjes te geven, vraagt een van de deelnemers. “Jazeker”, antwoordt Lamme. “Vooral bij ouderen speelt (on)zekerheid een grote rol. Het is dan belangrijk dat je jezelf neerzet als een rots in de branding.”

7 Succesfactoren om future fit te blijven

1. Iets gaat alleen werken als je er zelf in gelooft.
2. Ga ervoor staan en ga ervoor.
3. Wees flexibel: er is niet slechts één weg.
4. Doe het: het gaat niet vanzelf, zet kleine stapjes.
5. Durf over je plannen te spreken met anderen; vertel wat je passie is.
6. Deel je plannen en vraag hulp als dat nodig is: alleen ga je sneller, maar samen kom je verder!
7. Zorg dat je in het hier en nu blijft.

Persoonlijke groei

“Complimentjes geven is altijd belangrijk”, blijkt intussen in een van de andere workshops. Kinderen die geen complimentjes krijgen of alleen complimentjes met een waardeoordeel (wat ben jij slim!) kunnen later minder aan. In deze workshop staat psychiater Viktor Frankl centraal die tijdens de Holocaust onderzocht wie zou overleven en wie niet. Hij had een ruim hart en ontdekte dat er goede mensen waren aan Joodse kant, maar ook aan Duitse kant. Zijn conclusie kwam er kortgezegd op neer dat mensen die vertrouwen krijgen en erkend worden (wat heb jij hard gewerkt!) hoge(re) verwachtingen kunnen waarmaken en meer groei doormaken. Over die psychiater in de Holocaust is een prachtig boek verschenen (van Carol Dweck), maar één aspect van deze zogenoemde Growth-mindset werd tijdens de workshop al bekendgemaakt: mensen die in zichzelf geloven, hebben een grotere overlevingskans. Of in de geest van het event: Mensen die in zichzelf geloven zijn ‘future fit’ en hebben meer kans van slagen.

Sta zelf aan het stuur van je loopbaan

Het event ‘Future fit: Ruimte voor talent en kwaliteit’ is een vervolg op de bijeenkomst van vorig jaar. Vakbonden en werkgevers in de verzekeringsbranche geven gezamenlijk handen en voeten aan de Sociale Agenda die zij in 2014 hebben opgesteld. In het filmpje ‘Verandering Verzekerd’, dat vorig jaar in het kader van het ‘Social Event’ is gemaakt, geven de opstellers een toelichting. “Iedereen moet in beweging komen, zowel werknemers als werkgevers moeten aan de slag”, zegt Sandra Hendriks-Sneijder van het CNV. “Hoe gaan we om met de uitstroom, hoe gaan we elkaar als werkgever en werknemer helpen?”, vraagt Leo De Boer van het Verbond zich hardop af. “We zijn samen verantwoordelijk. We wonen allebei in dit huis, maar er is wel fik bij de voordeur.”