Joost Ebus is onderzoeker, trainer en adviseur bij het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV). In opdracht van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur heeft het NIPV een denkraam gemaakt dat als basis moet dienen voor de brandveiligheid van veestallen. In zijn bijdrage aan het webinar Stalbranden voorkomen: risico's herkennen en beperken benadrukt Ebus dat een stalbrand erg complex is, doordat veel verschillende factoren een rol spelen. “In de praktijk worden er vaak maatregelen voorgeschreven waarvan niet altijd duidelijk is of ze wel voldoende effect hebben.”
Webinar over stalbranden
Uit de Risicomonitor Stalbranden van het Verbond blijkt dat veel stalbranden ontstaan door elektrische installaties of slecht onderhoud. Na een eerder succesvol webinar Kink in de kabel: pas op voor vlamboogvorming organiseerde het Verbond, in samenwerking met Siemens, opnieuw een webinar over stalbranden. Dit keer met speciale aandacht voor de rol van technische installaties.
In een serie van drie artikelen zoomen we verder in op de presentaties van Joost Ebus (NIPV), Luc Wittenbols (Nationale-Nederlanden) en Doğuş Avan (Siemens). In het eerste deel verscheen het verhaal van Siemens, nu de boodschap van het NIPV.
Brandveiligheid in stallen
Volgens Ebus is het buitengewoon lastig om de brandveiligheid in een stal goed op orde te krijgen. “Juist omdat er zoveel factoren een rol spelen, is het belangrijk om inzichtelijk te maken welke écht van invloed zijn op de veiligheid. Daarom hebben wij een denkraam gemaakt, waarmee de risico's beter in kaart kunnen worden gebracht. Want laten we wel wezen, pas als je weet welke risico's er zijn, kun je nadenken over de oplossingen.”
Denkraam
Het denkraam Basis voor brandveiligheid van veestallen moet vooral meer inzicht geven in de complexiteit van een stalbrand, maar tegelijkertijd ook zorgen voor meer bewustwording bij agrariërs. Het denkraam bestaat grofweg uit twee delen: het denkraam zelf, dat als basis dient en vooral is bedoeld voor iedereen die inzicht wil krijgen in de brandveiligheidsrisico's én oplossingsrichtingen voor veestallen. Deel twee bestaat uit een naslagwerk, waarin meer achtergronden worden verschaft. Ebus: “Als een agrariër wil weten wat er allemaal gebeurt bij een brand, dan leert hij/zij ook vanzelf dat de brandweer het niet alleen redt met een bluswatervoorziening. Veel mensen denken dat de brandweer een soort duizenddingendoekje is, maar ik zou zeggen: lees het denkraam en verdiep je in de risico's.”
Joost Ebus: "Veel mensen denken dat de brandweer een soort duizenddingendoekje is, maar ik zou zeggen: verdiep je in de risico's”
Kenmerkenmodel
De risico's en oplossingen die in deel 1 van het denkraam aan bod komen, worden systematisch geanalyseerd met het zogenoemde kenmerkenmodel voor brandveiligheid. Ebus: “Kenmerken als het gebouw, de inventaris, de mens/ondernemer die een brand kan veroorzaken, maar ook voorkomen en uiteindelijk ook het dier zelf, zijn van invloed op de mate van brandveiligheid. Zelfs het soort dier bepaalt hoe de stal is ingericht. Het stappenplan van ons kenmerkenmodel zorgt er dan ook voor dat de interactie tussen de diverse kenmerken inzichtelijk wordt. Klinkt ingewikkeld, maar als er een brand ontstaat, moet die zich ook (verder) kunnen ontwikkelen. Daarvoor zijn brandbare materialen nodig. Als een agrariër de hooi-opslag in de stal bewaart, dan weten we allemaal dat het bij een brand goed misgaat. Het kan dan helpen om alleen een dag- of weekvoorraad in de stal te bewaren en de jaarvoorraad buiten de stal te houden.”
BrandRisicoKompas
De opdracht die het NIPV van het ministerie meekreeg, was vooral de bewustwording aanwakkeren. “Daarom hebben wij voor een praktische insteek gekozen", leg Ebus uit. Naast het kenmerkenmodel en het stappenplan heeft het NIPV een BrandRisicoKompas ontworpen. Een digitaal beoordelingsinstrument dat helpt om de risico's systematisch in kaart te brengen, en te beoordelen. “Dat kompas bestaat uit zo'n dertig ja/nee vragen, die zowel over bestaande als nieuwbouw gaan. Nadat er een vraag met ja of nee is beantwoord, wordt er meteen een praktische oplossing aangereikt. Dat is natuurlijk niet voor niets, want wat wij blijven benadrukken, is de bewustwording. Mensen denken er vaak niet over na dat iets gevaarlijk kan zijn. Vraag het maar aan een ondernemer die een stalbrand heeft gehad. Het standaardantwoord is meestal: ik dacht dat het wel kon, dat het wel goed zat. En soms zit het ook in heel kleine dingen. Een draadje dat niet goed zit, kan ervoor zorgen dat de hele stal afbrandt.”
Meer weten?
Wil je meer weten over het denkraam Basis voor brandveiligheid van veestallen, het naslagwerk of het BrandRisicoKompas? Kijk op de pagina Brandveiligheid veestallen van het NIPV. In ons derde en laatste deel van de serie Hoe voorkom je een stalbrand?, verschijnt het verhaal van Luc Wittenbols (Nationale-Nederlanden).