De Tweede Kamer debatteerde gisteren over de toegang tot het recht. Zoals verwacht hadden Kamerleden in dat debat veel aandacht voor de tekorten in de sociale advocatuur en voor de ongelijkheid in de toegang tot rechtshulp. Daarbij was er ook aandacht voor de positie van middeninkomens en mkb’ers. Naast Straatman vroeg ook Ulysse Ellian (VVD) aan staatssecretaris Claudia van Bruggen om oog te houden voor die middeninkomens. Hij benadrukte in zijn bijdrage dat de rechtsbijstand(verzekeraar) onder druk staat.
Hoe zit het ook alweer?
Voormalig SP-leider Lilian Marijnissen is sinds september kwartiermaker sociaaljuridische hulp. Kort samengevat onderzoekt ze hoe we in ons land kunnen garanderen dat iedereen - ongeacht inkomen of waar je woont - toegang heeft tot juridische ondersteuning. Ze deelt haar bevindingen geregeld, onder meer via landelijke media. Zo heeft ze in juni van dit jaar een tussenrapport uitgebracht, waarin ze concludeert dat hulp nu te veel afhangt van je portemonnee of waar je woont (het zogenoemde postcoderecht). Daarnaast krijgen rechtzoekenden volgens haar te maken met een wirwar aan regels en loketten.
Het eindrapport en de definitieve voorstellen worden pas in februari 2027 verwacht, maar Marijnissen gebruikt de tussentijdse resultaten ook om gesprekken aan te gaan met gemeenten en de landelijke overheid.
Meer informatie over het plan van aanpak van Marijnissen kun je hier vinden. En als je meer wilt weten over het commissiedebat in de Tweede Kamer kun je dat hier terugluisteren.
Rechtsbijstandsverzekeraars
Ellian zei het zelf heel plastisch: “ik ben echt niet op aarde om het op te nemen voor de verzekeraars, maar de focus is altijd heel erg gericht op de sociale advocatuur. Een derde van de huishoudens wordt bediend door rechtsbijstandsverzekeraars. Als ook zij onder druk komen te staan, hebben we een nog grotere groep die verstoken is van toegang tot het recht.”
Hij vroeg de staatssecretaris daarom of zij daar aandacht voor heeft en de VVD-fractie een beetje gerust kan stellen.
Reactie Staatssecretaris
In haar reactie benadrukte Van Bruggen dat ‘het ministerie periodiek spreekt met het Verbond van Verzekeraars en de NOvA om mogelijke risico’s in kaart te brengen’. “Daarnaast onderzoekt het Kenniscentrum Stelsel Gesubsidieerde Rechtsbijstand de toegang tot de rechtsbijstand voor de lagere middeninkomens al. De eerste twee delen van dat onderzoek zijn in 2024 en 2025 gepubliceerd. Deel drie wordt in het derde kwartaal verwacht. Ik stuur dan de reactie op dat onderzoek naar de Kamer en zal daarbij uitgebreider ingaan op de middeninkomens en het mkb. Als het onderzoek aanleiding geeft tot meer inzet, zal ik dat zeker meenemen in de uitwerking”, aldus de Staatssecretaris.
Maatregelen
Tot slot gaf zij als antwoord op de vraag van Ellian over rechtsbijstandsverzekeraars, dat zij de VVD-fractie inderdaad kan geruststellen. ”Het is van belang dat de toegang tot het recht voor de middeninkomens verzekerd blijft. We moeten daarom blijven toezien dat deze toegang voldoende geborgd is. In onze gesprekken met het Verbond van Verzekeraars en de NOvA kunnen wij niet alleen de signalen ophalen, maar ook ervoor zorgen dat er tijdig kan worden gehandeld als dat nodig is. Neem maar van mij aan: ik blijf mij ervoor inspannen om de toegang tot het recht juist voor deze groep te garanderen en zal maatregelen treffen als het nodig is.”