Wie zich ooit heeft verdiept in Solvency II weet dat het Europese toezichtskader voor verzekeraars niet bepaald lichte kost is. De richtlijn, de Gedelegeerde Verordening, EIOPA-richtsnoeren en talloze toelichtende documenten vormen samen een omvangrijk en complex geheel. Toch is het precies die wereld die Ron Batten, senior beleidsmedewerker financieel-economische zaken bij het Verbond van Verzekeraars, toegankelijk heeft gemaakt in het nieuwe Handboek Solvency II.
Overzichtelijk naslagwerk voor brede doelgroep
Het resultaat is een praktisch en overzichtelijk naslagwerk waarin niet alleen de juridische regels worden uitgelegd, maar ook de economische en actuariële achtergronden aan bod komen. Daarmee is het boek interessant voor een brede doelgroep: van compliance officers en risicomanagers tot bestuurders, commissarissen, accountants, advocaten en studenten die zich voorbereiden op een carrière in de verzekeringssector.
Een boek uit noodzaak geboren
Dat het handboek uiteindelijk zes jaar in beslag nam, was niet het gevolg van perfectionisme alleen. Volgens Batten lag de oorsprong vooral in een behoefte aan een integrale uitleg van Solvency II.“Toen ik het onderwerp Solvency II in portefeuille kreeg, vond ik dat ik er eerst een cursus over moest volgen. Maar ik kon geen opleiding vinden die de actuariële, economische en juridische aspecten samenbracht,” vertelt hij. “Er waren wel cursussen over onderdelen van het onderwerp, bijvoorbeeld over de standaardformule, maar niet over het geheel.” Toen vervolgens in 2019 de coronapandemie uitbrak, besloot hij het probleem op zijn eigen manier op te lossen. “Ik dacht: er is maar één oplossing. Ik moet het mezelf uitleggen.”
Dat bleek eenvoudiger gezegd dan gedaan. Solvency II bestaat uit een omvangrijke richtlijn, een uitgebreide Gedelegeerde Verordening en talloze EIOPA-richtsnoeren. Bovendien sluiten die documenten niet altijd logisch op elkaar aan.
“Alle hoofdstukken leggen de richtlijnteksten uit. Vanuit dat perspectief is bijna niets overbodig."
“Bij Solvency II verwijst de Gedelegeerde Verordening niet systematisch naar de uitgewerkte richtlijnartikelen. Dus ik moest telkens uitzoeken welke bepalingen bij elkaar horen en welke richtsnoeren daarop van toepassing zijn. Daarnaast wilde ik begrijpen waarom de wetgever bepaalde keuzes heeft gemaakt. Wat was het probleem en waarom is juist voor deze oplossing gekozen?” Het onderzoek groeide uit tot een jarenlang project, mede omdat Batten een inhoudelijke gesprekspartner wilde zijn voor de leden van de Werkgroep Solvency van het Verbond.
Elk jaar bijna klaar
Was er ooit een moment waarop hij dacht dat het boek er nooit zou komen? “Nee,” zegt Batten resoluut. “Maar ik heb wel regelmatig gedacht: aan het einde van dit jaar zal het wel klaar zijn. Dat bleek meerdere keren niet zo te zijn.” Wie het eindresultaat ziet, begrijpt waarom. Het handboek behandelt systematisch de opbouw van Solvency II, van de ontstaansgeschiedenis en reikwijdte tot de drie bekende pijlers van het toezichtkader. Daarbij wordt niet alleen beschreven wat de regels zijn, maar ook hoe ze in de praktijk functioneren.
Ron Batten
Welk hoofdstuk mag niemand overslaan?
Als een bestuurder van een verzekeraar slechts één hoofdstuk zou mogen lezen, dan hoedt Batten niet lang na te denken over het antwoord: “Hoofdstuk 21 over risicobeheer. Risicobeheer vormt immers de kern van verzekeren.” Tegelijkertijd benadrukt hij dat het niet echt mogelijk is om één hoofdstuk boven de rest uit te tillen. “Alle hoofdstukken leggen de richtlijnteksten uit. Vanuit dat perspectief is bijna niets overbodig. Al zijn bepaalde onderwerpen voor specifieke situaties relevant. Zo is hoofdstuk 28 vooral van belang voor verzekeraars die grensoverschrijdend actief willen worden.”
Governance voorkomt ongelukken
Een opvallend onderdeel van het handboek is de ruime aandacht voor governance en risicobeheer. Dat zijn onderwerpen die soms minder aandacht krijgen dan de kapitaaleisen, terwijl ze volgens Batten minstens zo belangrijk zijn. “Risicobeheer vormt de essentie van het verzekeringsbedrijf. Verzekeraars nemen risico’s van klanten over. Dan moet je die risico’s ook kunnen begrijpen, meten en beheersen.” Daarbij speelt governance een cruciale rol. “De Europese Commissie heeft onderzocht dat tekortkomingen in governance kunnen bijdragen aan het faillissement van verzekeraars. Daarom zijn daar relatief veel regels voor ontwikkeld. Goede governance is uiteindelijk een belangrijk instrument om problemen te voorkomen.”
Regels uitleggen zoals ze zijn
Waar veel publicaties over Solvency II vooral focussen op de juridische kaders of beleidsmatige uitgangspunten, besteedt dit handboek ook uitgebreid aandacht aan de standaardformule en de onderliggende berekeningen. Dat was een bewuste keuze. “Het is een misvatting om te denken dat je meer tekst moet besteden aan onderwerpen omdat ze belangrijker zijn. Ik heb juist geprobeerd alles zo beknopt mogelijk te houden. Maar ik wilde de regels wel uitleggen zoals ze zijn.”
En die regels zijn nu eenmaal bijzonder gedetailleerd wanneer het gaat om de standaardformule. “Voor alle verzekeraars zonder intern model is de standaardformule bepalend. Een groot deel van de technische voorzieningen van Europese verzekeraars wordt via die methode van kapitaal voorzien. Het aantal verzekeraars met een intern model is veel kleiner. Voor interne modellen bestaan vooral procesmatige regels, terwijl de standaardformule juist veel technische uitwerkingen kent.”
Berekeningen begrijpelijk gemaakt
De combinatie van juridische uitleg, toezichtkundige context, governance, risicobeheer en toegankelijke toelichting op berekeningen onderscheidt het Handboek Solvency II van bestaande publicaties. Een bijzonder kenmerk van het handboek is dat deze berekeningen ook begrijpelijk worden gemaakt voor lezers die niet dagelijks met actuariële formules werken. Daarmee slaat het boek een brug tussen verschillende disciplines binnen verzekeraars.
Voor medewerkers die dagelijks met Solvency II te maken hebben biedt het boek een praktische handleiding. Voor bestuurders en interne toezichthouders helpt het om de achterliggende gedachte van de regels beter te begrijpen. En voor studenten en deelnemers aan praktijkopleidingen vormt het een compleet studieboek waarin alle onderdelen van het toezichtkader samenkomen. Of zoals Batten het zelf omschrijft: “Ik wilde een boek schrijven dat uitlegt hoe alle onderdelen van Solvency II met elkaar samenhangen.”
Boek bestellen?
Denk je na het lezen van dit interview, dat boek moet ik hebben? Je kan het boek voor EUR 129 (exclusief btw) bestellen via het Bestelformulier Handboek Solvency II Ron Batten.