Het gesprek vindt plaats in het kader van de Pensioen3daagse die dit jaar op 10, 11 en 12 november plaatsvindt. Op 11 november staat ‘de zelfstandige’ centraal die te vaak weinig of geen pensioen opbouwt. Kouters benadrukt dat hij met zijn boek De tonnairmethode dat vorige maand is uitgekomen, graag anderen wil inspireren. In het boek worden onder meer acht verhalen verteld van mensen die ook tonnair zijn geworden. “Iedereen heeft zijn eigen motief en zijn eigen manier. Er is niet één methode. De één wil zijn pensioen verzekeren, terwijl een ander het zelf bij elkaar spaart en belegt.”
Het interview is bij hem thuis, aan de keukentafel in Amsterdam. Zijn nieuwste boek ligt op tafel. Aan de bovenkant steekt een boekenlegger uit. Hij trekt eraan en laat ’m zien. Zowel aan de voor- als aan de achterkant staan simpele praktische tips om geld te besparen. “Een ton vergaren is niet zo ingewikkeld als het lijkt.”
Persoonlijk paspoortVincent Kouters is journalist, belegger en podcastmaker. Hij schrijft onder meer voor de Volkskrant, waarin hij een column had, onder de noemer Geld voor beginners. Daarnaast brengt hij een nieuwsbrief uit, Betering, over beter omgaan met geld.
Samen met Aaf Brandt Corstius heeft hij het boek Over geld praat je wel geschreven, nadat ze samen een podcast maakten onder de titel Over geld praat je niet. In zijn tweede boek De tonnairmethode vertelt hij op luchtige toon hoe je een ton op de bank kunt vergaren en daarmee vooral rust creëert.
Kouters woont met zijn vrouw Irene, zoon (12) en dochter (10) in Amsterdam.
“Dat waren eigenlijk twee momenten. De eerste was in 2018 toen mijn oma overleed. Ze liet mij en mijn zus een kleine erfenis na. Ik kreeg 6.000 euro. Daar moest ik iets mee, maar ik had geen idee wat. Een deel van mijn studieschuld aflossen? Op een spaarrekening zetten tegen bijna nul procent rente? Dat leverde allebei niks op en ik wilde er wel iets goeds mee doen. Ik kwam al snel uit bij beleggen en ben daar wat dieper ingedoken. Zo las ik op een site over FIRE (Financial Independence Retire Early) en vond het inspirerend om minder uit te geven en meer vermogen op te bouwen. Twee jaar lang heb ik een beetje aangerommeld en toen kwam corona. Ik was theaterrecensent en kwam zonder werk te zitten. Daar werd ik zenuwachtig van. Ineens wilde ik mijn geldzaken meer onder controle krijgen, nog meer gaan sparen en een buffer opbouwen.”
“Ik ben eerst vooral gaan besparen. Ik had ergens iets over tonnair gelezen en wist dat een ton op spaar- en beleggingsrekeningen veel van mijn problemen zou oplossen. Met een ton op de bank kan ik het wel even uitzingen als het wat minder gaat. Het is een mooi rond bedrag en nog realistisch ook om het te proberen. Ik vergelijk het wel eens met hardlopen. Toen ik tien jaar geleden met een kilometer begon, besloot ik al snel dat ik wel een marathon wilde lopen. Ik heb dus al eerder ontdekt dat je veel meer kunt dan je aanvankelijk denkt, als je maar doorzet. Ik ben begonnen met zo min mogelijk geld uit te geven. Eerst sparen, dan pas uitgeven wat er overblijft. Je moet eens weten hoeveel geld dat oplevert. Ik heb abonnementen opgezegd waarvan ik niet eens meer wist dat ik ze had. Ook ben ik zegels gaan sparen. Na een tijdje gingen de theaters weer open. Ik kreeg weer inkomsten en ben gaan beleggen, in indexfondsen. De beurzen gingen omhoog, dat leverde me rendement op en binnen vijf jaar had ik die ton bij elkaar. Ik vond dat zo bizar dat ik dacht: dit moeten meer mensen weten. Ik moet hierover gaan schrijven.”
“Het simpele antwoord is dat het niet nodig was. Uiteindelijk kon ik elke maand rondkomen, er bleef alleen niks over. En als er wel wat overbleef, dan gingen we uit eten of op vakantie. Sparen zat gewoon niet in mijn systeem. Heb ik ook nooit meegekregen van mijn ouders. Mijn ouders verdienden niet veel. Mijn moeder werkte in een fabriek aan de lopende band. Mijn vader zocht alle aanbiedingen van supermarkten bij elkaar en zo konden ze financieel net overleven. Ik heb echt actief moeten leren dat een spaarbuffer wel handig kan zijn. En dat geldt natuurlijk niet alleen voor een freelancer. Het is voor iedereen handig om een flink bedrag op de bank te hebben. Spaargeld zorgt voor rust in je hoofd. Als je weet dat je ieder moment kunt stoppen of minder kunt gaan werken, geeft dat letterlijk ruimte. Bovendien gaat die ton lekker renderen op de bank, zodat ik op mijn 65e ook nog een goed pensioen heb.”
“Ludiek is wel een goed woord. Het moet ook speels zijn. Ik vind het belangrijk dat mensen niet bang worden gemaakt of in de war raken van geldzaken. Je kunt pensioen helemaal uitschrijven en het over reserveringsruimte hebben, maar dan haken de meeste mensen af. Ik dacht zelf nooit over geld na, omdat ik het eng vond. Ik begreep het niet en dacht dat een vermogen opbouwen iets voor rijke mensen was. Alleen dat woord vermogen al. Juist daarom heb ik geprobeerd om het speels en humoristisch op te schrijven. Het gewoon te hebben over dingen als koopzegels, besparingen op boodschappen en dat soort dingen. Dat maakt het behapbaar en bovendien werkt het voor mij in mijn hoofd ook zo. Je begint met sparen, gaat vervolgens automatisch sparen, werkt dat langzaam uit naar beleggen, krijgt met rendement te maken, bouwt een vermogen op, en het eindigt met pensioen.”
“Best veel eigenlijk. Een van de mooiste dingen vond ik een recensie in Trouw, waarin De tonnairmethode ‘een aanstekelijk boek’ werd genoemd om grip op je financiën te krijgen. Mooi, want dat is precies wat het is. Daarnaast krijg ik bijna dagelijks een reactie op mijn nieuwsbrief via de mail. Het leukste vind ik als dat een reactie is van iemand die ook een ton bij elkaar heeft gespaard. Soms krijg ik zelfs screenshots van een beleggingsapp waarop dan 100.000 euro staat. Wonderlijk vind ik dat. Het werkt dus echt. En natuurlijk doet iedereen het op zijn of haar eigen manier. Iedereen heeft andere uitgaven en zoekt een eigen weg. De één spaart liever, terwijl een ander graag belegt of een verzekering afsluit. Er is niet één methode die voor iedereen werkt. Daarom heb ik acht verschillende verhalen opgenomen in mijn boek. Maar, hoe je het ook wendt of keert, geld is en blijft een middel. Er moet altijd een andere drijfveer zijn, anders ben je niet gemotiveerd om iets aan je financiën te doen.”
“Veel websites, bijvoorbeeld die van het Nibud, zijn heel toegankelijk, maar je stuit wel op informatie die vrij zakelijk en humorloos is. Ik probeer het meer op een speelse en ludieke manier te doen.”
“Dat denk ik wel. Die FIRE-website is bijzonder grappig, waardoor ik er bleef hangen. Er zit een bepaalde relativering in. In mijn boek zitten ook geen formules of tabellen. Ik wil mensen inspireren en noem Bob Ros als voorbeeld. Bob Ros was geen kunstenaar die wekenlang aan een schilderij zat te prutsen. Hij kwakte vrij makkelijk iets op het doek en dat probeer ik ook te doen. Als je je heel simpel aan wat basisregels houdt, dan komt de rest vanzelf. Het hoeft niet meteen allemaal perfect te zijn. En natuurlijk, als het goed gaat op de beurs, krijg ik ineens veel meer mail van mensen die tonnair zijn geworden. Soms mailen mensen me ook met allerlei vragen wat ze moeten doen. Dan antwoord ik altijd meteen dat ik geen financieel adviseur ben. Voor details moeten ze naar een financieel adviseur. Ik ben meer van de grove streken.”
“Eerlijk? Dat weet ik niet. Mijn doel was om een ton te halen. Ik wilde af van die negatieve angsten, het wakker liggen en de geldstress. Ik ben nu onafhankelijker, kan nee zeggen tegen een opdracht. Of twee maanden vrij nemen. Ik doe het niet, maar het kan wel. Dat geeft rust. Ik doe nu ook meer vrijwilligerswerk, bijvoorbeeld als voorleesouder op school bij mijn kinderen. En ik geef meer geld weg. Nu ik genoeg heb, kan ik ook geld geven aan goede doelen. Echt een doel voor mezelf heb ik niet. Ik hoef ook niet te stoppen met werken. Zeker zolang het leuk blijft, ga ik lekker door.”
“Nee, bewust niet. Vroeger vond ik het te duur en kon ik het niet betalen. Binnenkort wordt het verplicht en kan ik het makkelijk betalen, maar heb ik het niet meer nodig. Mensen vragen me vaak: een ton is toch nooit genoeg? Nee, antwoord ik dan, dat is het niet, maar het is wel een mooi begin. En natuurlijk is het verstandig om een verzekering af te sluiten. Ik heb gegokt dat ik in die vijf jaar niet arbeidsongeschikt zou worden en die paar honderd euro per maand in die ton gestopt. Dat had ook anders kunnen aflopen.”
“Ik heb daar geen duidelijke mening over, maar ben erg van de school van het zelf doen. Dan kun je het ook veel beter afstemmen op je eigen situatie. Tegelijkertijd weet ik dat veel mensen het niet regelen en in de problemen kunnen komen. Toch geloof ik niet in een verplichting. Mensen moeten er zelf over nadenken en het gewoon regelen.”
“Voor verzekeraars vind ik dat wat lastig, omdat zij een commerciële partij zijn. De overheid is neutraal en hoewel ze al het nodige doet, zou ik het wel goed vinden als de financiële educatie al op de basisschool begint. Mijn kinderen hebben pas les gehad in een blok over ondernemerschap. Over bedrijven, geld verdienen, etc. Ze vinden dat reuze interessant, maar zo’n blok wordt natuurlijk niet op elke basisschool gegeven. En als je kijkt naar economielessen op de middelbare school, dan leer je van alles over Keynes, maar niets over personal finance. Jammer, want kinderen zijn echt wel geïnteresseerd in geld en rijk worden.”
“Absoluut, maar vergeet niet dat ik die ton niet in één keer had. Als ik van de ene op de andere dag een ton op mijn rekening had gehad, bijvoorbeeld door het winnen van een loterij, was het heel anders geweest. Dan ga je gekke dingen doen, omdat je mindset niet is veranderd. Als je er vijf jaar voor moet zwoegen, is een ton veel meer waard. Vroeger fantaseerde ik vaak over mooie auto’s. Ik vind een Jacquar nog steeds geweldig, maar we hebben een goedkope, afgereden Skoda. Ik kan een mooie auto kopen, maar doe het niet. De ton heeft mij veranderd. Geld geeft naast zekerheid ook meer zelfverzekerdheid. Ik ben onafhankelijker en een socialer mens geworden.”
(Tekst: Miranda de Groene - Beeld: Ivar Pel)