De commerciële scheepvaart in de Straat van Hormuz ligt stil door de aanvallen per 1 maart van Israël en de Verenigde Staten op Iran. Dit raakt de wereldhandel én verzekeringsmarkt.
Te veel risico's in één gebied
Hoewel transportverzekeraars molest (oorlogsrisico) mogen verzekeren, hebben zij een mechanisme nodig om cumulatierisico’s te beheersen. Verzekeraars mogen deze dekking tussentijds opzeggen met een opzegtermijn van zeven dagen. Dit is essentieel om te voorkomen dat te veel risico’s zich tegelijkertijd concentreren in één conflictgebied. Zonder deze opzeggingsmogelijkheid zouden toezichthouders, zoals DNB, geen toestemming geven om dergelijke risico’s te dekken. Na zeven dagen hebben verzekeraars doorgaans ook geen herverzekeringsdekking meer voor schepen die zich nog in het conflictgebied bevinden. Want ook herverzekeraars hanteren vergelijkbare termijnen. Verzekeraars moeten dan met herverzekeraars overleggen welke maatregelen er zijn genomen, wat de totale exposure is en wat de eventuele mogelijkheden zijn om toch herverzekeringsdekking te behouden.
Oorlogmolestdekking
Transportverzekeringen voor ladingen, bevatten een oorlogsmolestdekking. Deze dekking kan een transportverzekeraar in geval van oorlog, tussentijds opzeggen met een opzegtermijn van zeven dagen. De dekking is alleen van kracht zolang de lading aan boord van het schip is. De opzegging geldt niet voor lading die reeds onderweg was voordat de oorlog uitbrak. Voor cascoverzekeringen (zeegaande schepen en jachten) worden doorgaans aparte oorlogsdekkingen ingekocht. Ook deze verzekeringen kunnen met een termijn van zeven dagen worden opgezegd voor die gebieden die door Lloyd’s als ‘rood’ wordt aangemerkt (oorlogsgebied). Scheepseigenaren krijgen daarmee zeven dagen de tijd om het gebied te verlaten en veilig vaarwater te bereiken. In die periode blijft dekking van kracht.
Na deze termijn kunnen bedrijven opnieuw dekking voor oorlogsrisico’s afsluiten, maar tegen aangepaste voorwaarden en premies, afhankelijk van de actuele situatie en de locatie van het schip. Via met name de co-assurantiebeurs bieden in Nederland actieve transportverzekeraars dekking voor schade aan zeeschepen en de vervoerde lading. Cascoverzekeraars bieden dekking voor aanvaringschades tot maximaal de verzekerde som. Daarnaast kan er extra dekking worden ingekocht worden voor oorlogsrisico's, cyberrisico’s, gijzeling (Kidnap & Ransom) en politieke risico’s (‘CEND cover’). Veelal lopen deze verzekeringen via de Londense markt Lloyds.
Eigen beleid
Elke polis kan anders zijn. Een verzekeraar bepaalt zijn eigen beleid en stelt eigen voorwaarden. Het is dus van belang om bij vragen over de dekking contact op te nemen met de eigen verzekeraar of verzekeringsmakelaar. Bij schaderisico’s van lading (cargo) zijn vooral de leveringscondities van belang: ligt het risico contractueel bij de leverancier, de verlader, of de koper/ontvanger?
Vertrekken niet altijd mogelijk
Voor schepen die zich al in het afgesloten gebied bevinden, op zee of in havens, is vertrekken niet altijd mogelijk. Zij staan voor een moeilijke keuze: blijven liggen of alsnog doorvaren door de Straat van Hormuz, met aanzienlijke risico’s voor bemanning en schip. Het schip en de lading kunnen dan wel verzekerd zijn, maar het gevaar voor de bemanning is groot. De uiteindelijke beslissing ligt bij de kapitein, in overleg met de reder.
Lees meer over de situatie ter plaatse: Blokkeren Straat van Hormuz bedreigt internationale handel | evofenedex
International Union of Marine Insurance over het Midden-Oosten
De IUMI (International Union of Marine Insurance), de wereldwijde brancheorganisatie voor de maritieme verzekeringssector, en de maritieme verzekeringsgemeenschap volgen de situatie in het Midden-Oosten nauwgezet, en in het bijzonder de veiligheid en vrije doorgang van de scheepvaart in de Perzische Golf en de Rode Zee. Net als voor alle partijen in de scheepvaart staat voor reders de veiligheid van zeevarenden voorop.
Meer actuele informatie over oorlogsdekking voor de Perzische Golf en de Rode Zee staat op de site van IUMI. In de huidige snel veranderende situatie zullen verzekeraars regelmatig opnieuw beoordelen in hoeverre zij dekking kunnen en willen blijven bieden.
Welke schades worden gedekt?
1. Beschadiging van een schip (Hull). Buiten het genoemde risicogebied is er gewoon dekking conform de voorwaarden.
2. Beschadiging van de lading (Cargo). Dit is gedekt onder een goederenpolis. Op de meeste polissen is het oorlogsrisico (incl. gewapend conflict) standaard meeverzekerd. Zolang de verzekeraar het oorlogsrisico niet heeft opgezegd, is er dekking, zowel binnen als buiten de genoemde risicogebieden. Bij de lading is het ook van belang onder welke condities het vervoer is afgesloten. Leveringen vanuit China worden vaak door de leverancier of product gedekt. Als deze gezien de situatie de dekking intrekken, komt het risico op beschadiging of vertraging van de levering bij de kopers (in Nederland) te liggen. Dit kan dan gedekt zijn onder de zogenaamde Buyers Interestdekking van een polis.
3. Gewonde of gegijzelde bemanning. Dit is alleen gedekt onder een P&I polis of op een aparte Kidnap & Ransom-polis. Ook kan er dekking zijn onder de zogenaamde WAR P&I van een Hull-polis voor dood en/of lichamelijk letsel. Zoek in ieder geval contact met de verzekeringsmakelaar voor advies.
4. Vertraging (in levering van de lading) door extra vaartijd of wachten. Schade als gevolg van vertraging is meestal niet gedekt. Sommige polissen bieden wel dekking als door vertraging schade aan de lading optreedt (met name bij bederfelijke lading). Ook de extra kosten van het om veiligheidsredenen omvaren kunnen zijn gedekt, maar dan moet het moeten omvaren wel onvoorzien zijn, zoals twee jaar geleden door de stranding van de EverGiven in het Suezkanaal. Van onvoorzien lijkt nu in de genoemde regio’s geen sprake meer.