1. Waarom en wanneer komt iemand onder bewind?
“De naam zegt het eigenlijk al: beschermingsbewind. Als iemand zijn of haar financiële zaken niet meer zelf kan regelen, kan de rechtbank een juridische maatregel opleggen waardoor iemand onder bewind komt te staan. Dat gebeurt meestal op twee gronden. De eerste is dat iemand lichamelijk of geestelijk niet meer in staat is om het zelf te doen. Bijvoorbeeld door hersenschade na een ongeluk, dementie of een verslaving. De tweede grond, die er in 2015 bij is gekomen, betreft mensen met schulden. Dat is een groep die na de financiële crisis een stuk groter is geworden, helaas.”
2. Aan welke eisen moet een bewindvoerder voldoen?
“Anders dan vroeger kan niet iedereen zomaar bewindvoerder worden. Om dossiers met schulden te mogen behandelen, moet je een afgeronde HBO-opleiding hebben, in een specifieke richting. Sociaal-juridische dienstverlening is de meest voorkomende onder bewindvoerders en die opleiding heb ik ook gedaan. Als bewindvoerder neem je letterlijk het bewind over de financiën over. Dat betekent dat je stevig in je schoenen moet staan. Je bent er voor de cliënt, maar moet ook wel eens een harde grens trekken. Soms wil een cliënt bijvoorbeeld heel graag een nieuwe televisie, maar als daar geen geld voor is, is het aan jou om nee te zeggen. Een harde eis is namelijk dat de financiële situatie van een cliënt liefst beter, maar op zijn minst stabiel moet worden. Iedere bewindvoerder moet over iedere cliënt jaarlijks verantwoording afleggen aan de rechtbank. En tot slot moet een bewindvoerder periodiek diverse audits volgen, onder meer bij de branchevereniging.”
"Niet iedereen kan zomaar bewindvoerder worden. Om dossiers met schulden te mogen behandelen, moet je een afgeronde HBO-opleiding hebben"
3. Op jullie website staat heel nadrukkelijk dat bewindvoering GEEN schuldhulpverlening is. Wat doet een bewindvoerder wel/niet?
“Een van onze belangrijkste taken is om veiligheid en zekerheid te bieden. Veiligheid aan de cliënt door hem/haar te beschermen, onder meer tegen frauduleuze praktijken. En zekerheid aan crediteuren of schuldeisers, waaronder verzekeraars. Dat betekent dat wij de betalingen prioriteren: eerst de vaste lasten, wat leefgeld voor de cliënt en daarna komen pas het aflossen van schulden en het sparen voor een verjaardag of een nieuwe tv. Sommige cliënten kunnen die prioriteiten helemaal niet stellen en blijven altijd onder bewind, maar er is ook een groeiende groep die slechts tijdelijk onder bewind staat. In zo’n geval proberen we samen te kijken naar de financiën en toe te werken naar meer zelfredzaamheid, zodat iemand in de toekomst weer zijn eigen financiën kan regelen.”
4. Wat is het hardnekkigste misverstand over bewindvoering?
“Ik hoor vaak het eigen-schuld, dikke-bult argument. Alsof mensen bewust hun rekeningen niet betalen of expres schulden hebben opgebouwd. Vaak is dat juist niet zo. Sterker nog, negen van de tien mensen willen hard werken aan een gezonde, financiële situatie. En vergis je niet, het kan iedereen overkomen. Je kunt verslaafd raken, psychische problemen krijgen of door andere omstandigheden in de schulden terechtkomen. Wij zien dagelijks dat het lijntje heel dun kan zijn. Daarnaast hoor ik geregeld dat verzekeraars denken dat er geen premiebetaling mogelijk is, omdat iemand onder bewind staat, maar ook dat is een misverstand. Sterker nog, wij willen juist voorkomen dat iemand nog meer in de problemen komt en zorgen daarom voor een goede verzekeringsdekking. Een aansprakelijkheidsverzekering is niet wettelijk verplicht, maar bij ons wel vereist. En als het enigszins kan, sluiten wij ook een inboedel- en uitvaartverzekering. In die volgorde.”
"Ik hoor geregeld dat verzekeraars denken dat er geen premiebetaling mogelijk is, omdat iemand onder bewind staat, maar dat is een misverstand"
5. Komen mensen nu vaker onder bewind? Hebben jullie het met andere woorden drukker dan een paar jaar geleden?
“Ik heb geen landelijke cijfers om het te bewijzen, maar wij hebben het inderdaad drukker gekregen. Het aantal dossiers is gestegen en ze zijn ook complexer geworden. Vroeger was bewind echt bedoeld voor mensen met een beperking, die in een verzorgingshuis zaten. Sinds 2015 zijn daar mensen met schulden bijgekomen. Mensen die een huishouden hebben, een telefoonabonnement afsluiten, kinderen hebben die willen sporten, etc. De instroom is een flink stuk hoger geworden, maar eerlijk gezegd geldt hetzelfde voor de uitstroom. In het verleden kwamen mensen onder bewind en vaak was dat voor altijd, terwijl we nu een grote groep onder bewind hebben die het straks weer zelf moet gaan doen. We beheren dus niet alleen de financiën, maar werken ook samen met de cliënt toe naar meer zelfredzaamheid. Het is niet voor niks dat de rechtbank steeds vaker bewinden uitspreekt voor een bepaalde termijn van maximaal vijf jaar. Ik vind die hoge uitstroom een mooi compliment voor ons werk. Kennelijk doen we iets goed.”