AI: een vloek of een zegen? (4)

1 Om maar meteen met de deur in huis te vallen: is AI voor jou vooral een vloek of een zegen?

“Ik ben een positief ingesteld mens, dus ik zie AI allereerst als een positieve ontwikkeling, waar uiteraard ook risico’s aan kleven. De grote opgave voor ons allemaal is om het als hulpmiddel te leren gebruiken en kritisch te blijven op de uitkomst. En in de kern zie ik AI vooral als een versterker. Het versterkt de mogelijkheden van mensen met goede bedoelingen, gelukkig de overgrote meerderheid, maar helaas ook die van kwaadwillenden. Fraudeurs en cybercriminelen kunnen namelijk sneller, professioneler en op nog grotere schaal opereren. Burgers én bedrijven moeten daarmee leren omgaan. Iets waar we bij het Centrum Bestrijding Verzekeringscriminaliteit (CBV) samen met verzekeraars hard aan werken.”

2 Hoe gebruik jij AI zelf?

“Privé vooral om tijd te besparen. Met een druk gezinsleven is dat extra waardevol. Zo wilde ik laatst een boom uit de tuin verwijderen. Met AI zocht ik snel uit of daar een vergunning voor nodig was. Dat was niet het geval, en nu hebben we een mooi terras. Tegelijkertijd zet AI me aan het denken. Mijn kinderen groeien ermee op, terwijl ik zelf nog heb geleerd om zonder AI-tools informatie te zoeken en kritisch te beoordelen. Hoe zorgen we ervoor dat zij dat ook blijven doen? Daar maak ik me weleens zorgen over, maar ik heb er ook alle vertrouwen in dat zij hierin uiteindelijk een goede modus weten te vinden.”

“In mijn werk vind ik AI vooral interessant omdat het me helpt in een werkveld dat steeds complexer en uitdagender wordt. Als ik bijvoorbeeld jurisprudentie zoek of snel veel regelgeving en informatie wil doorgronden, gebruik ik vaak ChatGPT of Copilot. Dat kan als eerste stap heel efficiënt zijn, zolang ik maar zelf blijf nadenken en controleren.”

3 Als je kijkt naar de afgelopen jaren, wat is er dan het meest veranderd in de manier waarop verzekeringsfraude en -criminaliteit zich manifesteren? En welke rol speelt AI in die ontwikkeling?

“Dat is zonder twijfel digitalisering. Dat klinkt als een open deur, maar vrijwel álle processen van verzekeraars en hun ketenpartners zijn digitaal geworden, van acceptatie tot schadeafhandeling. En criminelen bewegen daarin mee en zoeken actief naar zwakke plekken in deze omgeving die zij kunnen uitbuiten. Tien jaar geleden hadden we vanuit het CBV contact met een handjevol cyberspecialisten. Inmiddels zijn dat er meer dan 250.”

Hij vervolgt: “AI versnelt die digitale ontwikkelingen nog eens, waardoor de wedloop met fraudeurs en criminelen aanhoudt. Met AI kun je nu razendsnel overtuigende phishingmails, websites, afbeeldingen en documenten maken of manipuleren. Of denk aan tools waarmee je kwetsbaarheden in bedrijfsprocessen steeds sneller kunt vinden. Om die vervolgens te hacken en persoonsgegevens te stelen en misbruiken. De combinatie van snelle digitale uitbuiting van zwakke plekken en misbruik van gegevens maakt dat het onderscheid tussen fraude en cybercriminaliteit vervaagt. Datalekken en (identiteits)fraude komen dan ook vaak voorbij in de gesprekken met de fraude- en cyberspecialisten waarmee we samenwerken.”

4 Digitale fraude en cybercriminaliteit krijgt logischerwijs dan ook nadrukkelijk aandacht in de CBV-visie Weerbaar en Waakzaam (2025). Wat vragen de recente ontwikkelingen van verzekeraars?

“Vooral snelheid en daadkracht, want alleen zo blijft de kloof tussen criminelen en verzekeraars behapbaar. Verzekeraars moeten kwetsbaarheden in producten, processen en systemen dus nog eerder signaleren, oplossen én met elkaar delen. Dat vraagt om het benutten van nieuwe technologie zoals bijvoorbeeld AI, maar ook om samenwerking tussen verschillende disciplines binnen een organisatie.”

“Minstens zo belangrijk zijn de medewerkers, want iedereen kan via mail, WhatsApp, telefoon of zelfs een videocall te maken krijgen met geraffineerde social engineering. Daarom is risicobewustzijn belangrijk. Medewerkers moeten de risico’s niet alleen kennen, maar ook weten hoe ze moeten handelen.”

“En bij het gebruik van AI moeten verzekeraars zelf natuurlijk heel zorgvuldig te werk gaan. Technologie kan ontzettend veel betekenen bij fraudedetectie en onderzoek, maar beslissingen die impact hebben op mensen kun je niet zomaar aan een systeem overlaten. Menselijke beoordeling, transparantie en uitlegbaarheid blijft essentieel.”

5 Verzekeraars hoeven de strijd natuurlijk niet alleen te voeren. Hoe helpt het CBV om nieuwe vormen van digitale fraude en cybercriminaliteit sneller te herkennen en aan te pakken?

“Door kennisdeling en samenwerking te faciliteren. Dat is en blijft cruciaal, juist omdat criminelen met AI nog sneller zijn en hun activiteiten makkelijker opschalen. En als een fraudeur of een crimineel netwerk bij één verzekeraar een succesvolle methode vindt, is de kans groot dat andere verzekeraars er ook mee te maken krijgen.”

“Het CBV vervult daarin een centrale rol. Dankzij onder meer ons Protocol Incidentenwaarschuwingssysteem Financiële Instellingen (PIFI) en het insurance Computer Emergency Response Team (i-CERT) kunnen signalen, ervaringen en dreigingsinformatie binnen de daarvoor gestelde kaders worden gedeeld. Ook trekken we op met andere partijen zoals ketenpartners, publieke partijen en experts voor specialistische kennis en oplossingen. Dat is uiteindelijk waar het in onze visie om draait: verbinding zoeken en samen zorgen dat criminelen ons niet te slim af zijn.”