Europese pensioenplannen in beweging: beperkte vernieuwing, grote rol voor Nederland

Volgens toezichthouder EIOPA beschikt Europa over aanzienlijke spaartegoeden die nog onvoldoende worden ingezet voor productieve investeringen. Om particulieren te motiveren om meer zelf te investeren, is naast vertrouwen ook transparantie nodig over kosten, rendement en risico’s. 

Herziening IORP en PEPP: eenvoud en flexibiliteit

De evaluaties van IORP en PEPP bieden volgens de sprekers kansen om deelname en effectiviteit te vergroten. Voor PEPP ligt de nadruk op vereenvoudiging en aantoonbare ‘value for money’. Te complexe regels en beperkte belastingvoordelen hebben tot nu toe zowel aanbod als vraag geremd.

Bij IORP wordt gepleit voor meer flexibiliteit in beleggingsregels, met name om langetermijn- en moeilijk verkoopbare beleggingen mogelijk te maken. Tegelijkertijd blijft het versterken van toezicht en het waarborgen van deelnemersbescherming een belangrijk aandachtspunt.

Consumentenvertrouwen onder druk

Vanuit consumentenperspectief werd kritisch gekeken naar de huidige markt voor verzekeringsgebaseerde beleggingsproducten. Gebrek aan transparantie, hoge kosten en tegenvallende nettoresultaten ondermijnen het vertrouwen. Meer nadruk op zorgplicht, heldere informatie en het voorkomen van belangenconflicten wordt gezien als noodzakelijk.

Nederlands model als referentie

Opvallend was de prominente rol van het Nederlandse pensioenstelsel in de discussie. Het model met brede deelname, lage kosten en sterke betrokkenheid van sociale partners wordt gezien als voorbeeld binnen Europa. Tegelijkertijd werd duidelijk dat veel andere lidstaten nog een grote inhaalslag moeten maken.

In de discussie met Europarlementariërs kwam herhaaldelijk de spanning  tussen strengere regels en ruimte voor innovatie naar voren. Te rigide eisen, zoals uitgebreide zorgplichten of verplichte benchmarks, kunnen volgens sectorpartijen juist averechts werken door kosten te verhogen en beleggingsvrijheid te beperken.

Weinig nieuwe oplossingen

De algemene indruk van de hoorzitting is dat de discussie sterk wordt gedomineerd door bestaande inzichten en het Nederlandse perspectief. Concrete, vernieuwende ideeën om pensioenopbouw in minder ontwikkelde markten te stimuleren, blijven vooralsnog beperkt. 

De conceptpositie van het Europees Parlement wordt verwacht in juni, de definitieve onderhandelingspositie van het Parlement in oktober. 

(Tekst: Christel Dieleman/Jochem van Stiphout)