Big Data & privacy

Op deze pagina is ook content beschikbaar exclusief voor leden Log in voor toegang of vraag account aan.

Verzekeraars verzamelen dagelijks en al jarenlang data van hun klanten om risico’s in te kunnen schatten. De toenemende hoeveelheid big data biedt verzekeraars en hun klanten tal van kansen, maar verzekeraars realiseren zich tegelijk dat big data-gebruik leidt tot maatschappelijke vragen.

"Alleen als de klant, toezichthouder en wetgever voldoende vertrouwen hebben in een correct gebruik van data, zijn verzekeraars in staat nieuwe technologieën toekomstbestendig in hun bedrijfsprocessen te verwerken. Daarom vinden wij het van groot belang dat de klant verzekeraars kan aanspreken op de wijze waarop zij datagedreven toepassingen inzetten," aldus algemeen directeur Richard Weurding.

Het gebruik van big data door verzekeraars leidde al in 2016 tot het green paper 'Grip op data', met daarin  uitgangspunten voor het handelen van verzekeraars. Daarnaast is het een van de vier pijlers van het Middellange termijn plan 2019-2022. Met een Gedragscode en kennisbijeenkomsten, zoals het in april 2019 georganiseerde big data debat, en via het ethisch kader (2020) wil de sector grip houden op data. Lees op deze pagina meer over alle initiatieven.

Ethisch kader

Het ethisch kader bestaat uit diverse vereisten met uitgangspunten waarmee verzekeraars aan de slag kunnen vanuit het centrale principe klantvertrouwen. Het is een hulpmiddel voor verzekeraars om zorgvuldig te kunnen bepalen welke kunstmatige intelligentie (AI) en andere datagedreven producten en processen zij (willen) toepassen en waarom. 

Na een implementatiefase van een half jaar is het ethisch kader sinds 1 januari 2021 onderdeel van de zelfregulering van het Verbond: bindend voor alle leden en toetsbaar door de onafhankelijke Stichting toetsing verzekeraars. De eerste daadwerkelijke audits hierop door Stv vinden in 2023 plaats.

Find the English version of the Ethical Framework here.

Met het kader zullen verzekeraars gedurende de implementatie ervaringen opdoen. Deze ervaringen worden gebruikt om het kader te verbeteren en waar nodig aan te passen. Het kader is mede gebaseerd op de zeven uitgangspunten voor verantwoorde Artificial Intelligence van de High-Level Expert Group on Artficial Intelligence, een adviesorgaan van de Europese Commissie.

Als verzekeraars het kader volgen, dan kan het best zo zijn dat een bepaalde datatechniek wettelijk is toegestaan, maar strijdig is met de uitgangspunt(en) van het kader. De verzekeraar zal zo’n techniek dan niet toepassen. Het gaat om het nemen van bewuste beslissingen over de inzet van datatechnieken. “Vergelijk risico’s van nieuwe technieken met bestaande, denk vooraf na over de uitleg richting klanten, monitor de gevolgen en doe dit alles met een divers samengesteld team. Zo houd je grip op de inzet van datagedreven toepassingen.”, legt Richard Weurding uit.

Klik op de afbeelding om in te zoomen

Toolkit als hulpmiddel

Het toepassen van het ethisch kader van het Verbond van Verzekeraars zorgt niet automatisch voor betrouwbare en ethisch verantwoorde datagedreven (AI) toepassingen. Om het Ethisch kader een plek te geven in de bestaande organisatie van verzekeraars heeft KPMG, partner van het Verbond van Verzekeraars, een toolkit ontwikkeld.

De eerste stap in de toolkit is een selectie te maken van bestaande datatoepassingen. KPMG heeft daarvoor twee modellen ontwikkeld:

  • het Classificatiemodel dat ziet op de soort toepassing, zoals query’s en complexe algoritmes
  • het Domeinmodel dat focust op het type dienst, product of proces waar de toepassing voor gebruikt wordt. Bijvoorbeeld het beprijzen van producten en diensten, de acceptatie van nieuwe klanten en fraudebestrijding. 

De Toolkit geeft aanvullende informatie die van belang kan zijn om per norm mee te wegen. Uitgangspunt hierbij is dat de vragen en ideeën uit de Toolkit vrijblijvend zijn: het Ethisch kader is bindend, maar verzekeraars zijn niet verplicht de toolkit te gebruiken.

Gegevensbescherming: gedragscode verzekeraars

Respect voor de privacy van klanten is een voorwaarde voor het vertrouwen in verzekeraars. Het Verbond heeft daarom een eigen gedragscode opgesteld die bijdraagt aan transparantie over gegevensgebruik door verzekeraars. In de gedragscode zijn de algemene verplichtingen uit de Algemene verordening gegevensbescherming (Avg) specifiek voor verzekeraars uitgewerkt. Verzekeraars zijn verplicht periodiek te evalueren of zij de gedragscode naleven.

Algemene verordening gegevensbescherming (Avg)

De Avg is in mei 2018 in alle Europese lidstaten ingevoerd. Door deze Europese wet hebben consumenten meer rechten en zeggenschap over de data die ze aan organisaties leveren. Daarnaast moeten organisaties aantonen dat ze in control zijn, welke gegevens ze precies verwerken en aan andere nieuwe verplichtingen voldoen.

De European Data Protection Board heeft richtlijnen gepubliceerd met nadere uitleg. De toezichthouders hebben aangegeven dat zij ook nog de volgende richtlijnen willen publiceren:

  • Certificering (artikel 42 en 43)
  • De opzet van de European Data Protection Board
  • Transparantie
  • Verstrekking van gegevens aan landen buiten de EU

Solidariteitsmonitor

Doordat steeds meer grote databases en toepassingen beschikbaar komen, kunnen verzekeraars de hoge en de lage risico’s steeds scherper in kaart brengen. Daardoor kunnen – in theorie – de uitersten steeds verder uit elkaar drijven, waardoor bepaalde groepen verzekerden in de toekomst niet meer worden geaccepteerd of alleen tegen zeer hoge premies. Het Verbond voert sinds 2017 jaarlijks een Solidariteitsmonitor uit om deze mogelijke ontwikkeling in beeld te brengen. Verzekeraars benadrukken overigens dat premies op zich uiteen kunnen lopen en dat marktwerking belangrijk en goed is.

onderzoekje

Wil je hierover enkele vragen beantwoorden? (1 minuut)
Laatst gewijzigd op: 30-11-2021
Privacy Shield 2 Shutterstock 1629676642

Internationale doorgifte van persoonsgegevens, 2 februari 2022

  • 2-2-2022
  • Webinar
  • Toepassing wet- en regelgeving

Geef je mening

Wat is jouw mening over 'verantwoorde omgang met data' door verzekeraars. Vertel het ons in 1 minuut!

Ja, kom maar op