Big Data & privacy

Op deze pagina is ook content beschikbaar exclusief voor leden, Log in om toegang te krijgen tot deze content

Verzekeraars verzamelen dagelijks en al jarenlang data van hun klanten om risico’s in te kunnen schatten. De toenemende hoeveelheid Big Data biedt verzekeraars en hun klanten tal van kansen, maar verzekeraars realiseren zich tegelijk dat Big Data-gebruik leidt tot maatschappelijke vragen.

In het in juni 2020 gepubliceerde Ethisch kader staan uitgangspunten voor het gebruik van  kunstmatige intelligentie (AI) en andere datagedreven producten en processen Klik hier voor de Engelse versie. Het is een kader waarbij verzekeraars gedurende de implementatie ervaringen opdoen. Deze ervaringen worden gebruikt om het kader te verbeteren en waar nodig aan te passen. Het kader is mede gebaseerd op de zeven uitgangspunten voor verantwoorde Artificial Intelligence van de High-Level Expert Group on Artficial Intelligence, een adviesorgaan van de Europese Commissie.

Klik op de afbeelding om in te zoomen

Speciale Toolkit
Om het Ethisch kader een plek te geven in de bestaande organisatie van verzekeraars heeft KPMG, partner van het Verbond van Verzekeraars, een speciale Toolkit ontwikkeld.

Het toepassen van het Ethisch kader van het Verbond van Verzekeraars zorgt namelijk niet automatisch voor betrouwbare en ethisch verantwoorde datagedreven (AI) toepassingen. De eerste stap in de Toolkit is een selectie te maken van bestaande datatoepassingen en KPMG heeft als hulpmiddel twee modellen ontwikkeld: het Classificatiemodel dat ziet op de soort toepassing, zoals query’s en complexe algoritmes én het zogeheten Domeinmodel. Dit model focust op het type dienst, product of proces waar de toepassing voor gebruikt wordt. Denk bijvoorbeeld aan het beprijzen van producten en diensten, de acceptatie van nieuwe klanten en fraudebestrijding. 

Waar nodig, geeft de Toolkit aanvullende informatie die van belang kan zijn om per norm mee te wegen. Uitgangspunt hierbij is dat de vragen en ideeën uit de Toolkit vrijblijvend zijn: het Ethisch kader is bindend, de Toolkit is bedoeld als hulpmiddel. Een verzekeraar kan deze middelen gebruiken, maar het is niet verplicht.

Ethisch kader onderdeel van zelfregulering
Na een implementatiefase van een half jaar wordt per 1 januari 2021 het ethisch kader onderdeel van de vernieuwde zelfregulering van het Verbond: bindend voor alle leden en toetsbaar door de onafhankelijke Stichting toetsing verzekeraars. De eerste daadwerkelijke audits door Stv vinden in 2023 plaats.

Grip op data
Het gebruik van big data door verzekeraars is een belangrijk vraagstuk dat reeds in 2016 heeft geleid tot het green paper 'Grip op data' dat belangrijke uitgangspunten bevat voor het handelen van verzekeraars. Daarnaast is het een van de vier pijlers van het Middellange termijn plan 2019-2022. Met een Gedragscode en kennisbijeenkomsten, zoals het in april 2019 georganiseerde Big Data debat, en nu via het nieuwe Ethisch kader wil de sector grip houden op data.

Serie workshops: Ethisch kader in de praktijk

In het in juni 2020 gepubliceerde Ethisch kader staan uitgangspunten voor het gebruik van  kunstmatige intelligentie (AI) en andere datagedreven producten en processen. Het is een kader waarbij verzekeraars gedurende de implementatie ervaringen opdoen. Deze ervaringen gebruikt het Verbond om het kader te verbeteren en waar nodig aan te passen. 

In een serie workshops bieden we verzekeraars de helpende hand om aan de slag te gaan met het toepassen van het Ethisch kader in de praktijk.

Workshop 1

"Wanneer pas je het Ethisch kader toe (en wanneer niet)?"

Nieuwe vormen van geavanceerde dataverzameltechnieken zijn de laatste jaren bezig met een ongekende opmars. Door deze technieken kunnen we steeds meer, de toepassing wordt steeds breder en de technieken worden steeds slimmer. Daardoor neemt de impact toe, zeker wanneer die systemen meer en meer worden ingezet om de huidige taken van mensen deels of geheel over te nemen. “Dan is het jouw verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat die systemen hetzelfde ‘mensengeweten’ hebben”, aldus Frank van Praat van KPMG.

Aan de hand van het Ethisch Kader voor datatoepassingen van het Verbond maakt Van Praat duidelijk op welke manier het Ethisch kader je kan helpen om te bepalen welke technieken wel en niet onder het Ethisch kader vallen.Ook laat hij zien hoe de nieuwe technieken verschillen van traditionele ICT en gaat hij in op verschillende specifieke karakteristieken zoals: het black-box-gehalte (je weet dat een systeem goed werkt, maar eigenlijk niet precies hoe) en het risico op onterecht onderscheid: discriminatie.

 

Workshop 2

Datakwaliteit en datagovernance

“SII was eerder een grote driver voor datagovernance, maar daar is het voor veel verzekeraars bij gebleven. Daarom roep ik alle verzekeraars op dit raamwerk te betrekken bij de inspanningen op dit gebied, ook in relatie tot het Ethisch kader.” Deze belangrijke boodschap gaf Chris van partner KPMG de ruim 200 luisteraars mee tijdens een tweede door het Verbond van Verzekeraars georganiseerde workshop met handvatten om aan de slag te gaan met het Ethisch kader. Deze workshop stond in het teken van datakwaliteit en datagovernance: de normen 7 en 9 uit het Ethisch kader.

Gedragscode verzekeraars

Respect voor de privacy van klanten is een voorwaarde voor het vertrouwen in verzekeraars. Het Verbond heeft daarom een eigen gedragscode opgesteld die bijdraagt aan transparantie over gegevensgebruik door verzekeraars. In de gedragscode zijn de algemene verplichtingen uit de Algemene verordening gegevensbescherming (Avg) specifiek voor verzekeraars uitgewerkt. Verzekeraars zijn verplicht periodiek te evalueren of zij de gedragscode naleven.

Solidariteitsmonitor

Doordat steeds meer grote databases en toepassingen beschikbaar komen, kunnen verzekeraars de ‘hoge risico’s’ en de ‘lage risico’s’ steeds scherper in kaart brengen. Daardoor kunnen – in theorie – de uitersten steeds verder uit elkaar drijven, waardoor bepaalde groepen verzekerden in de toekomst niet meer worden geaccepteerd of alleen tegen zeer hoge premies. Het Verbond voert daarom jaarlijks een Solidariteitsmonitor uit om deze mogelijke ontwikkeling in beeld te brengen. Verzekeraars benadrukken overigens dat premies op zich uiteen kunnen lopen en dat marktwerking belangrijk en goed is.